Wie in een koel- of vriescel werkt, voelt de risico's meestal vroeger dan hij ze ziet: onderkoeling, stramme vingers en meer uitval. Als werkgever heb je in België duidelijke verplichtingen uit de codex over het welzijn op het werk. Hieronder zetten we de actiewaarden, de werk- en rusttijden en de maatregelen op een rij.
Koelcel, vriescel of shockfreezer: de verschillen
Hoe kouder de ruimte, hoe zwaarder het risico en hoe strenger de maatregelen:
- Koelcel: meestal tussen 0°C en 10°C, bedoeld voor verse waren.
- Vriescel: doorgaans tussen -18°C en -25°C, voor diepvriesproducten.
- Shockfreezer: -30°C tot -40°C of kouder, om producten razendsnel in te vriezen.
Niet alleen de thermometer telt. Ook luchtsnelheid en luchtvochtigheid bepalen hoe snel je lichaam warmte verliest, en tocht en vocht versnellen dat fors. De codex laat je die factoren dan ook samen beoordelen.
Werk- en rusttijden bij lage temperaturen
De Belgische regelgeving legt geen maximale verblijftijd in een vriescel vast. Wat de codex wel bepaalt: bij koude van technologische oorsprong worden rustpauzes ingevoerd wanneer de preventieadviseur-arbeidsarts dat nodig acht. In de praktijk werken veel bedrijven met deze vuistregels:
- Onder -10°C: hou het bij ongeveer 4 uur per dag in de cel.
- Tussen -10°C en -20°C: na elke 2 uur werk minstens een half uur pauze op kamertemperatuur.
- Onder -20°C: ongeveer 45 minuten aaneengesloten, gevolgd door minstens 10 minuten opwarmen.
Dat zijn richtcijfers, geen wettelijke grenzen. Kledij, fysieke inspanning en luchtstroom wegen mee. Met EN ISO 11079 bereken je de koudebelasting nauwkeuriger. Je preventieadviseur legt de definitieve regeling vast, na advies van het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW).
Verplichte maatregelen en beschermingsmiddelen
Boek V, titel 1 van de codex over het welzijn op het werk verplicht je de risico's van koude te beoordelen. Werken in een koel- of vriescel hoort dus in je risicoanalyse. Wie regelmatig om technologische redenen onder 8°C werkt, valt bovendien onder verplicht gezondheidstoezicht, met een jaarlijkse beoordeling door de arbeidsarts. Concreet regel je dit:
- Stel gratis aangepaste, warme werkkledij en persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking. Bij statisch werk onder 5°C voldoet die kledij aan de norm EN 342.
- Ga de cel alleen droog binnen: natte kledij, handschoenen of schoenen koelen veel sneller af.
- Wissel koude taken af met werk in een warme omgeving en volg de pauzeregeling die de arbeidsarts oplegt.
- Zet gratis warme dranken klaar, voorzie een verwarmd lokaal om op te warmen (rond 18°C) en technische middelen om beschermkledij nadien te drogen.
- Beperk de luchtstroomsnelheid tot het strikt noodzakelijke en scherm vaste werkposten af van tocht bij deuren en laadkades.
Alleenwerk en veiligheid
In vriescellen wordt vaak alleen gewerkt. Voorzie personenalarmering, maar hou er rekening mee dat sommige cellen als een kooi van Faraday werken en het gsm-signaal blokkeren. Kies in dat geval een systeem dat ook over wifi loopt. In cellen met een kunstmatig verlaagd zuurstofgehalte (ULO) gelden bijkomende maatregelen tegen bedwelming. Neem alleenwerk uitdrukkelijk op in je risicoanalyse en leg ze voor advies voor aan het CPBW.
Praktische checklist
- Staat werken in de koel- of vriescel in je risicoanalyse?
- Zijn verblijftijden en pauzes vastgelegd, met advies van de arbeidsarts?
- Is er droge, warme kledij (incl. EN 342 waar nodig) en een droogvoorziening?
- Zijn er gratis warme dranken en een verwarmd lokaal om op te warmen?
- Is alleenwerk gedekt door alarmering die ook in de cel effectief werkt?
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag je in een vriescel werken?
De codex legt geen maximale verblijftijd op. Rustpauzes worden ingevoerd wanneer de preventieadviseur-arbeidsarts dat nodig acht. Veel bedrijven werken met richtcijfers: onder -20°C ongeveer 45 minuten aaneengesloten met daarna minstens 10 minuten opwarmen, en tussen -10°C en -20°C een half uur pauze na 2 uur werk.
Welke kledij is verplicht in een koelcel?
De werkgever stelt gratis aangepaste, warme en droge werkkledij en beschermingsmiddelen ter beschikking. Bij statisch werk onder 5°C voldoet die aan de norm EN 342.
Moet werken in een koelcel in de risicoanalyse?
Ja. Boek V, titel 1 van de codex over het welzijn op het werk verplicht je de risico's van thermische omgevingsfactoren te beoordelen en er maatregelen tegen te nemen.
Wil je je mensen structureel warm houden in de koel- of vriescel? Bekijk verwarmde werkkledij voor vrieshuizen en koelcellen, lees meer over EN 342 en koudebescherming, of bekijk de zakelijke oplossing voor koude werkposten.
Hoe koudebestendig is jouw werkvloer?
Doe de gratis zelfscan en zie in 2 minuten waar de meeste winst zit.
Doe de zelfscan
