Werken in een koel- of vriescel brengt risico's mee die je niet ziet, maar wel voelt: onderkoeling, verminderde behendigheid en verhoogd verzuim. Voor werkgevers gelden duidelijke verplichtingen en breed gehanteerde richtlijnen. Hieronder zetten we de regels, werk- en rusttijden en maatregelen op een rij.
Koelcel, vriescel of shockfreezer: de verschillen
De temperatuur bepaalt het risico en de maatregelen:
- Koelcel: doorgaans tussen 0°C en 10°C, voor verse producten.
- Vriescel: meestal tussen -18°C en -25°C, voor diepgevroren producten.
- Shockfreezer: -30°C tot -40°C of lager, om producten snel in te vriezen.
Naast de temperatuur bepalen ook luchtsnelheid en luchtvochtigheid hoe snel het lichaam afkoelt. Tocht en vocht versnellen dat proces aanzienlijk.
Werk- en rusttijden bij lage temperaturen
Er is geen wettelijk vastgelegde maximale verblijftijd, maar in de praktijk worden al jaren de volgende richtlijnen (afkomstig uit het oude Publicatieblad P142) breed gehanteerd:
- Onder -10°C: aanbevolen om maximaal circa 4 uur per dag te werken.
- Tussen -10°C en -20°C: minimaal een half uur pauze op kamertemperatuur na elke 2 uur werk.
- Onder -20°C: verblijftijd maximaal circa 45 minuten, gevolgd door minimaal 10 minuten pauze op kamertemperatuur.
De exacte tijd hangt af van de kleding, de fysieke inspanning en de omstandigheden. Met de norm NEN-EN-ISO 11079 kun je de koudebelasting nauwkeuriger bepalen.
Verplichte maatregelen en beschermingsmiddelen
Het Arbobesluit verplicht werkgevers om de risico's van arbeid bij lage temperaturen te beperken. Werken in een koel- of vriescel hoort daarom in de RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie). Praktische maatregelen:
- Stel kosteloos beschermende, warme kleding beschikbaar; bij statisch werk onder 5°C voldoet de kleding aan de norm EN 342.
- Betreed de ruimte alleen met droge kleding, handschoenen en schoenen — vochtige kleding koelt veel sneller af.
- Wissel werk in de kou af met taken in een warme omgeving (taakroulatie).
- Zorg voor een verwarmde pauzeruimte (rond 18°C) en de mogelijkheid om kleding te drogen en op te warmen.
- Scherm vaste werkplekken af van de luchtstroom en beperk tocht bij deuren en docks.
Alleenwerk en veiligheid
In vriescellen wordt vaak alleen gewerkt. Regel personenalarmering, maar houd er rekening mee dat sommige cellen als een kooi van Faraday werken en mobiel bereik blokkeren — kies dan een oplossing die ook via wifi werkt. In cellen waar het zuurstofgehalte kunstmatig is verlaagd (ULO), gelden extra maatregelen tegen bedwelming.
Praktische checklist
- Is werken in de koel-/vriescel opgenomen in de RI&E?
- Zijn maximale verblijftijden en pauzes vastgelegd?
- Is er geschikte, droge en warme kleding (incl. EN 342 waar nodig)?
- Is er een verwarmde pauze- en droogruimte?
- Is alleenwerk afgedekt met werkende alarmering?
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag je in een vriescel werken?
Er is geen wettelijk maximum, maar breed gehanteerde richtlijnen adviseren onder -20°C maximaal circa 45 minuten aaneengesloten, met daarna minimaal 10 minuten pauze op kamertemperatuur. Tussen -10°C en -20°C geldt minimaal een half uur pauze na 2 uur werk.
Welke kleding is verplicht in een koelcel?
De werkgever stelt kosteloos passende, warme en droge kleding beschikbaar. Bij statisch werk onder 5°C voldoet die aan de norm EN 342.
Moet werken in een koelcel in de RI&E?
Ja. Het Arbobesluit verplicht je de risico's van werken bij lage temperaturen te inventariseren en maatregelen te treffen.
Wil je je mensen structureel warm houden in de koel- of vriescel? Bekijk verwarmde werkkleding voor vrieshuizen en koelcellen, lees meer over EN 342 en koudebescherming, of bekijk de zakelijke oplossing voor koude werkplekken.
Hoe koude-proof is jouw werkvloer?
Doe de gratis zelfscan en zie in 2 minuten waar de meeste winst zit.
Doe de zelfscan
